Μια νέα, άκρως ενδιαφέρουσα προδημοσίευση από το πολυαναμενόμενο βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα, «Ιθάκη», που πρόκειται να κυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις Gutenberg, φέρνει στο φως μια δραματική στιγμή από τις διαπραγματεύσεις του 2015. Το απόσπασμα, με τίτλο «Η Μέρκελ άφωνη», περιγράφει ένα κομβικό σημείο στην ευρωπαϊκή σκηνή, όπου η ελληνική πλευρά ανατρέπει τα δεδομένα και προκαλεί έκπληξη στους Ευρωπαίους ηγέτες, με την Άνγκελα Μέρκελ να βρίσκεται σε κατάσταση απόλυτης σιωπής. Το βιβλίο θα είναι διαθέσιμο και ως audiobook μέσω της πλατφόρμας Bookvoice.
Η Σιωπή του Πρωθυπουργού και οι Ερωτήσεις της Μέρκελ
Η ιστορία ξεκινάει τη δεύτερη ημέρα μιας κρίσιμης Συνόδου Κορυφής, όταν ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, διατήρησε μια ασυνήθιστη σιωπή κατά την παρουσίαση του τελεσίγραφου των Θεσμών. Η Άνγκελα Μέρκελ, με την οξυδέρκειά της, διαισθάνθηκε πως κάτι σημαντικό κρυβόταν πίσω από αυτή την τακτική. Πλησιάζοντάς τον, τον ρώτησε ευθέως: «Αλέξη, γιατί δε μιλάς;». Η απάντηση του Τσίπρα, «Αφού τα είπε όλα ο Ντόναλντ, τι να πω εγώ;», όχι μόνο δεν καθησύχασε τη Γερμανίδα Καγκελάριο, αλλά ενέτεινε την ανησυχία της.
Η Απόφαση που Άφησε την Ευρώπη Άφωνη
Οι προσπάθειες του Τσίπρα να αποφύγει μια ξεκάθαρη τοποθέτηση, απαντώντας διπλωματικά πως θα συνεδριάσει το Υπουργικό Συμβούλιο, οδήγησαν τη Μέρκελ σε μια δεύτερη, πιο επίμονη προσέγγιση. Μετά από συζήτηση με τον Φρανσουά Ολάντ, επέστρεψε στον Τσίπρα ζητώντας σαφή χρονοδιάγραμμα. Η απάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού, αργά το ίδιο βράδυ μέσω τηλεδιάσκεψης, ήταν η αποκάλυψη της απόφασης για διεξαγωγή δημοψηφίσματος. «Συζητήσαμε τη δυσκολία να ψηφίσει η Βουλή την πρόταση των Θεσμών και αποφασίσαμε να ζητήσουμε από το Eurogroup μια σύντομη επέκταση μερικών ημερών για να αποφασίσει πρώτα ο ελληνικός λαός στις 5 Ιουλίου», ανακοίνωσε με ψυχραιμία, προκαλώντας απόλυτη σιωπή στην άλλη άκρη της γραμμής.
Το Όχι σε μια «Άδικη και Αδιέξοδη» Πρόταση
Η Άνγκελα Μέρκελ, αφού συνήλθε από τον αρχικό αιφνιδιασμό, τον ρώτησε ευθέως αν θα πρότεινε «ΝΑΙ» στον ελληνικό λαό. Η απάντηση του Τσίπρα ήταν κατηγορηματική: «Δεν έχω το δικαίωμα να ζητήσω από τον ελληνικό λαό να εγκρίνει μια πρόταση που τη θεωρώ αδιέξοδη και άδικη». Αυτή η δήλωση ήταν η κορύφωση του δράματος, αφήνοντας την Καγκελάριο της Γερμανίας κυριολεκτικά άφωνη, όπως περιγράφεται χαρακτηριστικά στο βιβλίο.
Ευρωπαϊκή Κινητοποίηση και η Γαλλική Πρωτοβουλία
Η αναγγελία του δημοψηφίσματος λειτούργησε ως καταλύτης, αλλάζοντας άρδην τα δεδομένα. Ξαφνικά, η ευρωπαϊκή ακαμψία υποχώρησε και άρχισαν οι εργώδεις προσπάθειες για την εξεύρεση μιας «έντιμης συμφωνίας». Ο Γάλλος πρόεδρος, Φρανσουά Ολάντ, ανέλαβε πρωτοβουλίες, με τον Εμανουέλ Μακρόν να επικοινωνεί με τον Γιάνη Βαρουφάκη και τον ίδιο τον Ολάντ να συζητά με τον Τσίπρα, επιδιώκοντας να βρεθεί λύση πριν το δημοψήφισμα. Ο Τσίπρας διαβεβαίωσε τον Ολάντ ότι το δημοψήφισμα δεν αποσκοπούσε στη ρήξη, αλλά αποτελούσε συνέχεια της διαπραγμάτευσης υπό νέους όρους, δημιουργώντας μια βάση για την επόμενη μέρα.
Η Ελληνική Αντιπρόταση και το Σκληρό Μέτωπο
Αξιοποιώντας τις διεργασίες και τη νέα πρόταση που διαμορφώθηκε με γαλλική διαμεσολάβηση, η Ελλάδα κατέθεσε επισήμως αίτημα στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας για ένα νέο διετές πρόγραμμα βοήθειας, συνοδευόμενο από αναδιάρθρωση χρέους. Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, στην επιστολή του, τόνιζε τη δέσμευση της Ελλάδας για μεταρρυθμίσεις, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και βιωσιμότητα του χρέους. Ωστόσο, η πρωτοβουλία Ολάντ προσέκρουσε στην αμετακίνητη στάση της Γερμανίας. Η Μέρκελ δήλωσε δημόσια ότι δεν θα υπάρξουν νέες διαπραγματεύσεις πριν το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου, επιβεβαιώνοντας τη σκληρή γραμμή που υπαγόρευε ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε από το παρασκήνιο. Παρά τις προσπάθειες της Γαλλίας και άλλων χωρών στο Eurogroup, η απόφαση αναβλήθηκε μέχρι την ετυμηγορία του ελληνικού λαού. Ωστόσο, αυτή η περίοδος πυρετωδών διεργασιών, όπως σημειώνει ο Τσίπρας, προετοίμασε το έδαφος για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων υπό καλύτερους όρους μετά το δημοψήφισμα, λειτουργώντας ως καταλύτης για την αλλαγή των δεδομένων.
