12 Δεκεμβρίου 1916: Μία Σκοτεινή Ημέρα στην Ιστορία της Ελλάδας
Η 12η Δεκεμβρίου του 1916 έμελλε να χαραχθεί ανεξίτηλα στο συλλογικό υποσυνείδητο της Ελλάδας, σηματοδοτώντας ένα από τα πιο ακραία και συμβολικά επεισόδια του Εθνικού Διχασμού. Εκείνο το πρωινό, η Αθήνα μετατράπηκε σε σκηνικό μιας πρωτοφανούς εκδήλωσης φανατισμού, καθώς μια τεράστια αντιβενιζελική πομπή, με επικεφαλής την Ιερά Σύνοδο, σάρωσε τους δρόμους της πόλης.
Το Χρονικό της Κατάρας: Η Πορεία προς το Πεδίον του Άρεως
Η ογκώδης διαδήλωση ξεκίνησε από το κέντρο της πρωτεύουσας και κατευθύνθηκε προς το Πεδίον του Άρεως. Ο σκοπός; Η εκτέλεση μιας αδιανόητης για τα σύγχρονα δεδομένα πολιτικοθρησκευτικής τελετουργίας: του περιβόητου «αναθέματος» κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου. Εκείνη τη στιγμή, ο ήδη βαθύς διχασμός της ελληνικής κοινωνίας έλαβε τη μορφή δημόσιας κατάρας, αποκτώντας για πρώτη φορά σχεδόν «θεσμική» διάσταση μέσω της παρέμβασης της Εκκλησίας.
Οι Ρίζες του Διχασμού: Ελλάδα, δύο Κράτη εν μέσω Α’ Παγκοσμίου Πολέμου
Για να κατανοήσουμε το εκρηκτικό κλίμα που οδήγησε στο ανάθεμα, πρέπει να κοιτάξουμε λίγο πιο πίσω. Η σπίθα του διχασμού είχε ανάψει ένα χρόνο νωρίτερα, μέσα στην ταραγμένη πολιτική συγκυρία του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Ελλάδα είχε ουσιαστικά μετατραπεί σε ένα «διπλό κράτος»:
- Ο Βορράς: Η Προσωρινή Κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης, υπό την ηγεσία του Ελευθερίου Βενιζέλου, η οποία είχε συγκροτηθεί μετά το Κίνημα της Εθνικής Αμύνης, υποστήριζε την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ.
- Ο Νότος: Η κυβέρνηση των Αθηνών, υπό τον βασιλιά Κωνσταντίνο Α΄, επέμενε στην ουδετερότητα, μια στάση που ενισχυνόταν από την εμφανή γερμανόφιλη τοποθέτηση της βασίλισσας Σοφίας.
Το χάσμα ανάμεσα στις δύο παρατάξεις βάθαινε διαρκώς, οδηγώντας σε ακραίες καταστάσεις εκατέρωθεν: διώξεις αντιβενιζελικών στη Θεσσαλονίκη, και αντίστοιχες διώξεις βενιζελικών στην Αθήνα, δημιουργώντας ένα τοπίο ακραίας πόλωσης και βίας. Το ανάθεμα του Βενιζέλου δεν ήταν παρά η κορύφωση αυτής της ανεξέλεγκτης σύγκρουσης, ένα σύμβολο του πόσο μακριά μπορούσε να φτάσει ο θρησκευτικός και πολιτικός φανατισμός.
