Η πρόσφατη ανακοίνωση της Άγκυρας περί δημιουργίας δύο θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο Πέλαγος, εκ των οποίων το ένα σε περιοχή μείζονος ελληνικού ενδιαφέροντος, προκάλεσε την άμεση και κατηγορηματική αντίδραση της ελληνικής πλευράς. Η Αθήνα, μέσω διπλωματικών οδών, ξεκαθαρίζει ότι οι εν λόγω ενέργειες είναι παράνομες, ανυπόστατες και στερούνται κάθε νομικής βάσης, τόσο ως προς την εφαρμογή τους σε διεθνή ύδατα όσο και, κυρίως, ως προς την προσπάθεια αμφισβήτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Η Νομική Βάση της Ελληνικής Θέσης
Η ελληνική θέση εδράζεται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας, ιδίως στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) του 1982, την οποία η Τουρκία δεν έχει κυρώσει, αλλά η οποία αποτελεί εθιμικό δίκαιο. Η UNCLOS καθορίζει σαφώς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένης της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (ΑΟΖ). Σύμφωνα με αυτή, τα νησιά έχουν πλήρη δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Η ανακοίνωση της Τουρκίας αφορά περιοχές που, βάσει του διεθνούς δικαίου, εμπίπτουν είτε σε διεθνή ύδατα όπου δεν δύναται να επιβληθεί μονομερής κυριαρχία, είτε σε θαλάσσιες ζώνες επί των οποίων η Ελλάδα διατηρεί κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που περιλαμβάνουν ελληνική υφαλοκρηπίδα. Τυχόν μονομερείς ενέργειες που επιχειρούν να μεταβάλουν το νομικό καθεστώς των εν λόγω περιοχών ή να δημιουργήσουν τετελεσμένα, είναι εκ των πραγμάτων άκυρες και δεν παράγουν κανένα έννομο αποτέλεσμα.
Διπλωματική Αντίδραση και Προοπτικές
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη προβεί στις απαραίτητες διπλωματικές ενέργειες, γνωστοποιώντας τη θέση της στους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς και εταίρους. Η συνέπεια της Ελλάδας στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου, σε συνδυασμό με την αποφασιστικότητα της να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα, αποτελεί σταθερά θεμέλια της εξωτερικής της πολιτικής.
Η επανάληψη μονομερών ενεργειών εκ μέρους της Τουρκίας, παρά τις συνεχείς εκκλήσεις για διάλογο και την προσπάθεια οικοδόμησης κλίματος εμπιστοσύνης, υπογραμμίζει την ανάγκη για διαρκή εγρήγορση. Το πλαίσιο αναφοράς παραμένει σαφές: η επίλυση των διαφορών στο Αιγαίο πρέπει να γίνει αποκλειστικά με βάση το διεθνές δίκαιο και με ειρηνικά μέσα, αποφεύγοντας κάθε κίνηση που δυναμιτίζει την περιφερειακή σταθερότητα.
Σημαντικά Σημεία:
- Οι τουρκικές ενέργειες δεν παράγουν νομικό αποτέλεσμα.
- Αμφισβητούνται ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα.
- Η Ελλάδα βασίζεται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας (UNCLOS).
- Απαιτείται διπλωματική αντίδραση και διεθνής ενημέρωση.
- Σταθερή ελληνική θέση για επίλυση διαφορών βάσει διεθνούς δικαίου.
