Δεκεμβριανά 1944: Η Mάχη της Αθήνας που Οδήγησε στον Εμφύλιο
Σαν σήμερα, 3 Δεκεμβρίου 1944, η απελευθερωμένη Αθήνα μετατράπηκε σε πεδίο μάχης, σηματοδοτώντας την έναρξη των Δεκεμβριανών. Μια σύγκρουση που όχι μόνο συγκλόνισε την πρωτεύουσα, αλλά άνοιξε και τον δρόμο προς τον καταστροφικό Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο. Ας εμβαθύνουμε στα γεγονότα που οδήγησαν σε αυτή την τραγική περίοδο της ελληνικής ιστορίας.
Η Ανασφάλεια μετά την Απελευθέρωση
Λίγες μόλις εβδομάδες πριν, η Ελλάδα πανηγύριζε την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων Κατοχής. Ωστόσο, πίσω από τους πανηγυρισμούς, κρυβόταν ένα τεράστιο κενό εξουσίας και έντονες πολιτικές ζυμώσεις.
- Η Επιστροφή της Κυβέρνησης: Η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Γεωργίου Παπανδρέου επέστρεψε στην Αθήνα με την ισχυρή στήριξη των Βρετανών.
- Το Δίλημμα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ: Το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) και ο στρατιωτικός του βραχίονας, ο Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (ΕΛΑΣ), αναμφισβήτητα η ισχυρότερη αντιστασιακή δύναμη της χώρας, διεκδικούσαν έναν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής Ελλάδας.
Οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών δεν περιορίζονταν μόνο σε ιδεολογικές αποκλίσεις. Επρόκειτο για μια σκληρή σύγκρουση για τον απόλυτο έλεγχο του κράτους στην περίοδο μετά την Κατοχή.
Η Σπίθα της Κρίσης: Ο Αφοπλισμός του ΕΛΑΣ
Η κρίσιμη στιγμή επήλθε όταν η κυβέρνηση Παπανδρέου ανακοίνωσε την απόφαση για τον αφοπλισμό όλων των ενόπλων ομάδων, συμπεριλαμβανομένου του ΕΛΑΣ. Το ΕΑΜ ερμήνευσε αυτή την κίνηση ως μια ευθεία προσπάθεια εξουδετέρωσής του και υπονόμευσης του ρόλου του.
- Κατάρρευση Διαπραγματεύσεων: Οι προσπάθειες για διάλογο και συμβιβασμό απέτυχαν παταγωδώς.
- Αποχώρηση Υπουργών: Οι έξι υπουργοί που προέρχονταν από το ΕΑΜ αποχώρησαν από την κυβέρνηση, επιδεινώνοντας δραματικά την πολιτική κρίση.
Το Λουτρό Αίματος στο Σύνταγμα
Σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, στις 3 Δεκεμβρίου, το ΕΑΜ οργάνωσε μια μεγάλη, ειρηνική, όπως την είχε χαρακτηρίσει, διαδήλωση στο Σύνταγμα. Χιλιάδες άοπλοι πολίτες και μέλη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ πλημμύρισαν το κέντρο της Αθήνας, ζητώντας, μεταξύ άλλων, την ένταξη των ανταρτών στον εθνικό στρατό και τη δημιουργία μιας πραγματικά αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης.
Η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη. Λίγο αργότερα, η τραγωδία χτύπησε: η αστυνομία, υπό τις εντολές του αρχηγού της, Άγγελου Έβερτ, άνοιξε πυρ εν ψυχρώ εναντίον του άοπλου πλήθους. Το αποτέλεσμα ήταν δεκάδες νεκροί και εκατοντάδες τραυματίες. Ήταν η σπίθα που όχι μόνο πυροδότησε τα Δεκεμβριανά, αλλά και άνοιξε το πιο μελανό κεφάλαιο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας: τον Εμφύλιο Πόλεμο.
Η Αρχή μιας Τραγωδίας
Η σφαγή του Συντάγματος λειτούργησε ως το εφαλτήριο για μια σύρραξη που διήρκεσε 33 ημέρες (3 Δεκεμβρίου 1944 – 5 Ιανουαρίου 1945), μετατρέποντας την απελευθερωμένη Αθήνα σε πεδίο σφοδρών μαχών μεταξύ των δυνάμεων του ΕΛΑΣ από τη μία πλευρά, και των βρετανικών στρατευμάτων, της κυβέρνησης και των ελληνικών μονάδων που την υποστήριζαν από την άλλη. Η ιστορία αυτής της περιόδου παραμένει ένα σημαντικό, αλλά και επίπονο, κεφάλαιο για την κατανόηση της μεταπολεμικής Ελλάδας.
