Ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στο φόρουμ του Οικονομικού Ταχυδρόμου, σκιαγράφησε τη νέα δυναμική της Ελλάδας στο διεθνές στερέωμα, τονίζοντας τον ρόλο της χώρας ως ανερχόμενη γεωπολιτική και ενεργειακή δύναμη. Με ένα σημαντικό διπλωματικό κεφάλαιο στα χέρια της, η Ελλάδα καλείται να αναλάβει τολμηρές πρωτοβουλίες.
Η Ελλάδα Ενεργειακός Κόμβος και Στρατηγικές Συμμαχίες
Ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στις πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα της ενέργειας και τις συμφωνίες με τις ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντάς τες ως επιστέγασμα μιας μακροχρόνιας προσπάθειας για τη δομημένη ενίσχυση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον και την ανάδειξη της Ελλάδας σε ενεργειακό κόμβο. Η παρουσία τεσσάρων Αμερικανών Υπουργών στην Ελλάδα υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία της χώρας.
Ειδική αναφορά έγινε στη συμμαχία 3+1 (Ελλάδα-Ισραήλ-Κύπρος, ΗΠΑ), η οποία, πέρα από την ενεργειακή της διάσταση, αποτελεί μια υψηλή γεωπολιτική σύμπραξη που αναδεικνύει τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή. Η χώρα καθίσταται πλέον κόμβος ενεργειακής διαφοροποίησης, με ενισχυμένες προοπτικές να εξελιχθεί σε παραγωγό και πάροχο φυσικού αερίου. Σε αυτό το πλαίσιο, ο αγωγός East Med παραμένει ένα χρήσιμο εργαλείο, καθώς το ενδιαφέρον χωρών όπως οι ΗΠΑ προσδίδει στην ενέργεια μια ξεκάθαρη γεωστρατηγική διάσταση.
Διπλωματικό Κεφάλαιο και Νέες Πρωτοβουλίες
Σύμφωνα με τον Υπουργό Εξωτερικών, η Ελλάδα έχει συγκεντρώσει ένα πολύ μεγάλο διπλωματικό κεφάλαιο, το οποίο επιβάλλει την ανάληψη γενναίων πρωτοβουλιών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρωτοβουλία 5Χ5, μια Διάσκεψη των γειτονικών παράκτιων χωρών της Μεσογείου. Στόχος της είναι η δημιουργία συνθηκών διαλόγου για την αντιμετώπιση τόσο των ευκολότερων όσο και των πιο περίπλοκων ζητημάτων, όπως οι οριοθετήσεις θαλάσσιων ζωνών και η συνδεσιμότητα.
Παρά τις υφιστάμενες δυσκολίες, όπως η παρουσία της Τουρκίας και η κατάσταση στη Λιβύη, καθώς και «ανυπόστατα τετελεσμένα» όπως το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε την αξία του διαλόγου. Η Ελλάδα, ως παίκτης με ισχυρά διαπραγματευτικά χαρτιά, μπορεί να αποκομίσει σημαντικά οφέλη.
Αμυντική Αυτονομία και Ευρωπαϊκή Στροφή
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης επισήμανε τη μετατόπιση της Ευρώπης από μια αμιγώς οικονομική και πολιτική δύναμη σε μια γεωπολιτική οντότητα, στον απόηχο της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρθηκε στην ανάγκη για αυτοδύναμη άμυνα και μεταφορά πόρων στον εξοπλισμό, κάτι που απαιτεί μια νέα αντίληψη. Η αμυντική βιομηχανία, πλέον, χρησιμοποιείται ως διπλωματικό όπλο.
Η Ελλάδα υποστηρίζει σθεναρά την ανάγκη για αμυντική αυτονομία της Ευρώπης, με τον κ. Γεραπετρίτη να τονίζει στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων ότι αυτή η αυτονομία δεν πρέπει να βλάπτει τα συμφέροντα των κρατών-μελών της ΕΕ, ούτε να επιτρέπει σε κράτη που απειλούν άλλα κράτη να αποτελούν μέρος αυτής της αυτοδύναμης άμυνας.
«Δεν προσδιορίζουμε την εξωτερική μας πολιτική με βάση το τι κάνει η Τουρκία», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα παρακολουθεί τις εξελίξεις και έχει φτάσει σε επίπεδο γεωπολιτικής αυτοδυναμίας που υπερβαίνει την περιφέρεια. Ο σεβασμός της κυριαρχίας των συμμάχων είναι αδιαπραγμάτευτος, και η Ελλάδα έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να αυξήσει το αποτύπωμά της και να μειώσει τις εντάσεις.
Σχέσεις με Λιβύη, Τουρκία και Μέση Ανατολή
Σχετικά με τη Λιβύη, ο Υπουργός ανέφερε τις καλές σχέσεις της Ελλάδας και με τις δύο πλευρές, γεγονός που συνέβαλε στη μείωση των μεταναστευτικών ροών και στον σεβασμό της μέσης γραμμής στη χάραξη των οικοπέδων της Λιβύης. Εξέφρασε αισιοδοξία για την επίλυση του εκκρεμούς ζητήματος οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών.
Για τη Γάζα, η ελληνική παρουσία κρίνεται αναγκαία τόσο για την ανθρωπιστική βοήθεια, όπου η χώρα είναι πρωτοπόρος, όσο και για την ανασυγκρότηση. Η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ δεν εμποδίζει την ανάπτυξη άριστων σχέσεων με τον αραβικό κόσμο, με παραδείγματα τη Σαουδική Αραβία και την «αδελφική σχέση με την Αίγυπτο».
Στο Παλαιστινιακό, η Ελλάδα λειτουργεί ως έντιμος συνομιλητής, όπως αποδεικνύεται και από την επίσκεψη της Παλαιστίνιας Υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα, μετά τη συμφωνία του Σαρμ ελ Σέιχ.
Αναφερόμενος στα ελληνοτουρκικά, ο κ. Γεραπετρίτης σημείωσε ότι η πολιτική των «ήρεμων νερών» απέδωσε σε τομείς όπως το μεταναστευτικό, ο τουρισμός και η αποφυγή εντάσεων. Η οριστική επίλυση των προβλημάτων προϋποθέτει την αντιμετώπιση των βασικών αιτίων, όπως η μη οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Σχολιάζοντας τις δηλώσεις του Χακάν Φιντάν, τόνισε ότι αποτελούν μια αλλαγή στάσης, καθώς η Τουρκία αναγνωρίζει πλέον το δικαίωμα της Ελλάδας να ασκήσει μονομερώς την επέκταση των χωρικών υδάτων της, ένα ζήτημα που δεν τίθεται προς συζήτηση.
Η Πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης
Τέλος, ο Γιώργος Γεραπετρίτης εξέφρασε έντονη ανησυχία για την ανεξέλεγκτη επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) και των fake news, προβλέποντας πιθανή υπονόμευση της δημοκρατίας και των θεσμών. Το ρυθμιστικό πλαίσιο αδυνατεί να ακολουθήσει τους ραγδαίους ρυθμούς της έρευνας. Στις συζητήσεις του με Αμερικανούς αξιωματούχους, επισημαίνει την ανάγκη να διοχετευτεί αυτό το «τεράστιο θαύμα» της ΑΙ σε νόμιμα και ωφέλιμα κανάλια, θωρακίζοντας παράλληλα τη δημοκρατία απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις και πιθανές απειλές.
