Σημαντικές αλλαγές για τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος υπερψηφίστηκε επί της αρχής στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή και οδεύει προς την Ολομέλεια της Βουλής για την τελική ψήφιση. Πρόκειται για ένα εκτεταμένο νομοθέτημα 761 άρθρων που επιχειρεί να συγκεντρώσει και να εκσυγχρονίσει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες νομοθετικές διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία Δήμων και Περιφερειών σε όλη τη χώρα. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, ο νέος Κώδικας φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο, να περιορίσει τη γραφειοκρατία, να ενισχύσει τη διαφάνεια και να καταστήσει σαφέστερες τις αρμοδιότητες των αυτοδιοικητικών αρχών.
Οι σημαντικότερες αλλαγές
Μεταξύ των βασικών προβλέψεων του νέου Κώδικα περιλαμβάνονται:
Νέο εκλογικό σύστημα για Δήμους και Περιφέρειες.
Εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών σε μία εκλογική διαδικασία με μηχανισμό εναλλακτικής ψήφου.
Μείωση του ορίου εκλογής από τον πρώτο γύρο στο 42% + 1 ψήφο.
Δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Εκτεταμένη ψηφιοποίηση των διαδικασιών της Αυτοδιοίκησης.
Νέο πλαίσιο οικονομικής διαχείρισης για τους ΟΤΑ.
Κωδικοποίηση αρμοδιοτήτων Δήμων και Περιφερειών ώστε να αποσαφηνιστεί ποιος φορέας είναι υπεύθυνος για κάθε αντικείμενο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για την «εναλλακτική ψήφο», μέσω της οποίας ο εκλογέας θα μπορεί να δηλώνει και δεύτερη επιλογή συνδυασμού. Σε περίπτωση που κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει το απαιτούμενο ποσοστό, θα ενεργοποιείται ειδική διαδικασία επανακαταμέτρησης των εναλλακτικών ψήφων, χωρίς να απαιτείται δεύτερη Κυριακή εκλογών.
Αντιδράσεις και πολιτικές διαφωνίες
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο νέος Κώδικας εκσυγχρονίζει ένα θεσμικό πλαίσιο δεκαετιών και ενισχύει την αποτελεσματικότητα της Αυτοδιοίκησης. Από την άλλη πλευρά, κόμματα της αντιπολίτευσης εκφράζουν επιφυλάξεις και αντιρρήσεις για πλευρές του νέου εκλογικού συστήματος, τη λειτουργία των ΟΤΑ και τον βαθμό αυτονομίας των τοπικών αρχών.
Τι σημαίνει για τους Δήμους
Ο νέος Κώδικας αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τη λειτουργία όλων των δημοτικών και περιφερειακών αρχών της χώρας από τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028 και μετά. Δήμαρχοι, δημοτικά συμβούλια, υπηρεσίες και πολίτες θα κληθούν να προσαρμοστούν σε ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας που αλλάζει τον τρόπο εκλογής, διοίκησης και οικονομικής διαχείρισης της Αυτοδιοίκησης. Για πολλούς αυτοδιοικητικούς παράγοντες πρόκειται για τη μεγαλύτερη θεσμική μεταρρύθμιση στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης μετά τον «Καλλικράτη» και τον «Κλεισθένη», καθώς επιχειρεί να συγκεντρώσει σε έναν ενιαίο κώδικα όλες τις βασικές διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία των ΟΤΑ.
