Η σκηνική μεταφορά του μυθιστορήματος του νομπελίστα Ζοζέ Σαραμάγκου, «Περί Τυφλότητας», από την Πηνελόπη Φλουρή, ανεβάζεται ως «Περί Τυφλότητας-Θραύσματα». Η παράσταση θεάτρου προσεγγίζει την τύφλωση όχι ως στέρηση, αλλά ως μια μεταβατική κατάσταση. Αυτή η οπτική αναδεικνύει τις βαθύτερες κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις ενός τέτοιου φαινομένου, πέρα από την ατομική βιωματική εμπειρία.
Η διάλυση του κοινωνικού ιστού
Ο Σαραμάγκου τοποθετεί τη δράση σε μία απροσδιόριστη αστική περιοχή, όπου μία μυστηριώδης επιδημία λευκής τύφλωσης εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα. Η ειρωνεία κρύβεται στο γεγονός ότι, παρότι αφορά στην απώλεια της όρασης, η τύφλωση χαρακτηρίζεται ως «λευκή», ενδεχομένως υποδηλώνοντας μία «καθαρή» ή «αθώα» καταστροφή. Ο κρατικός μηχανισμός, στην προσπάθειά του να διαχειριστεί την κρίση, επιβάλλει καραντίνα στους πληγέντες, επικαλούμενος το «δημόσιο συμφέρον». Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων αποδεικνύεται ελλιπής. Η επιδημία υπερβαίνει κάθε πρόβλεψη, οδηγώντας στην κατάρρευση του κοινωνικού ιστού και στη διάλυση των δομών που ορίζουν τον «πολιτισμένο άνθρωπο». Οι αρχές αδυνατούν να ελέγξουν την κατάσταση, οι νόμοι χάνουν την ισχύ τους, και μια νέα, βίαιη πραγματικότητα αναδύεται.
Η εξαίρεση και η επανεφεύρεση
- Η μοναδική «βλέπουσα»: Μέσα σε αυτή τη γενικευμένη απώλεια, μία γυναίκα διατηρεί ανεξήγητα την όρασή της. Αυτή η εξαίρεση προσφέρει ένα μοναδικό σημείο αναφοράς. Η γυναίκα γίνεται μάρτυρας της βαθιάς φρίκης που προκύπτει από την κατάρρευση των κοινωνικών κανόνων, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύεται σε φύλακα της ανθρωπιάς. Ο ρόλος της δεν περιορίζεται στην απλή παρατήρηση. Αντιπροσωπεύει τη δυνατότητα της σύνδεσης και της αναζήτησης της λυτρωτικής αλήθειας μέσα στην απόγνωση.
- Σκηνική προσέγγιση: Η διασκευή της Φλουρή, φιλοτεχνημένη για πέντε ηθοποιούς, διαδραματίζεται στον ιδιαίτερο χώρο του H.ug (Human Underground). Απομακρύνεται από τη γραμμική αφήγηση του μυθιστορήματος, υιοθετώντας μία αποσπασματική δομή, η οποία ανακαλεί την ονειρική, σχεδόν εφιαλτική, ατμόσφαιρα του πρωτοτύπου. Αυτή η επιλογή επιτρέπει στην παράσταση να φωτίσει όχι μόνο τις στιγμές της κατάρρευσης, αλλά και τις διαδικασίες της επανεφεύρεσης της ανθρώπινης υπόστασης και των κοινωνικών δεσμών υπό ακραίες συνθήκες.
Κοινωνικές προεκτάσεις της τυφλότητας
Το έργο, τόσο το λογοτεχνικό όσο και η σκηνική του μεταφορά, λειτουργεί ως μία δυστοπική παραβολή για την ευθραυστότητα των κοινωνικών δομών και την ικανότητα του ανθρώπου να προσαρμοστεί, ή να υποκύψει, σε νέες πραγματικότητες. Η «τυφλότητα» εδώ δεν είναι μόνο φυσική, αλλά και μεταφορική, αναφερόμενη στην απώλεια της ενσυναίσθησης, της ηθικής πυξίδας και της συλλογικής μνήμης. Η παράσταση αναδεικνύει την ανθεκτικότητα του ανθρώπινου πνεύματος και παράλληλα την επικινδυνότητα της απώλειας της συλλογικής συνείδησης, υπογραμμίζοντας την αέναη πάλη μεταξύ του χάους και της τάξης, της ατομικής επιβίωσης και της ανθρωπιάς.
