Η ελληνική πολιτική σκηνή παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις, καθώς το ενδεχόμενο της ακυβερνησίας μετά τις επόμενες εκλογές έχει τεθεί ανοιχτά στο τραπέζι. Μια παρέμβαση του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κώστα Τασούλα, πυροδότησε έντονες συζητήσεις και προβληματισμούς, αναδεικνύοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το πολιτικό σύστημα.
Η Προειδοποίηση του Προέδρου της Δημοκρατίας
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κώστα Τασούλας, εξέφρασε την βαθιά του ανησυχία για την έλλειψη συναινέσεων που θα μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα σε ένα πολιτικό αδιέξοδο μετά τις επικείμενες εκλογές. Η τοποθέτησή του, αρχικά μέσω διαρροών και στη συνέχεια επιβεβαιωμένη, έθεσε υπό συζήτηση την πιθανότητα σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας, μια προοπτική που, όπως όλα δείχνουν, προκαλεί προβληματισμό.
Ο ίδιος φέρεται να μελετά ενδελεχώς το άρθρο 37 του Συντάγματος, το οποίο αφορά τις διερευνητικές εντολές, θεωρώντας το σενάριο της ακυβερνησίας τη μεγαλύτερη πρόκληση της θητείας του. Η ανησυχία του, όπως εκμυστηρεύτηκε, είναι διαρκής και εδράζεται στην πιθανότητα η Ελλάδα να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρές περιπέτειες.
Η Θεσμική Συζήτηση γύρω από τον Ρόλο του ΠτΔ
Η παρέμβαση του Προέδρου της Δημοκρατίας δεν άφησε ασυγκίνητα τα πολιτικά κόμματα. Ενώ κανένα δεν αρνήθηκε την πιθανότητα ακυβερνησίας, υπήρξε κριτική ως προς το κατά πόσο ο θεσμικός του ρόλος του επιτρέπει να “αναμιγνύεται στο κομματικό παίγνιο”. Κόμματα της αντιπολίτευσης, όπως το ΠΑΣΟΚ, επικαλέστηκαν το άρθρο 50 του Συντάγματος, υπογραμμίζοντας τις αρμοδιότητες του Προέδρου.
Ωστόσο, συνεργάτες του Κ. Τασούλα απάντησαν κατηγορηματικά, τονίζοντας ότι το Σύνταγμα του παρέχει ρητά το δικαίωμα και τη δυνατότητα να εκφράζει άποψη και να ενδιαφέρεται για την πολιτική σταθερότητα της χώρας. Ο Πρόεδρος, όπως δηλώνουν, αναφέρθηκε σε ένα υπαρκτό ζήτημα κατά τη διάρκεια συζήτησης με έγκριτο δημοσιογράφο, και θα ήταν “θεσμικά μυωπικό, ίσως και ανεύθυνο” να αγνοήσει τον κίνδυνο της αστάθειας.
Ευρωπαϊκή Προεδρία και Εκλογική Αβεβαιότητα
Ένα κρίσιμο στοιχείο που ενισχύει την ανησυχία για την πολιτική σταθερότητα είναι η ανάληψη της εξάμηνης Ευρωπαϊκής Προεδρίας από την Ελλάδα το καλοκαίρι του 2027. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έθεσε το ζήτημα του κινδύνου η χώρα να βρεθεί σε καθεστώς ακυβερνησίας ακριβώς την περίοδο που θα καλείται να διαχειριστεί τις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Το σενάριο πολλαπλών εκλογικών αναμετρήσεων, εν μέσω των οποίων θα μπορούσαν να προκύψουν γεγονότα που θα επιδείνωναν την πολιτική κατάσταση, αποτελεί έναν εφιάλτη για την εθνική αποστολή της Προεδρίας της ΕΕ.
Τα Σενάρια για την Ημερομηνία των Εκλογών
Η παράμετρος της Ευρωπαϊκής Προεδρίας επηρεάζει καθοριστικά τις αποφάσεις του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, για τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών. Πολλά σενάρια βρίσκονται στο τραπέζι:
- Άνοιξη 2027: Ο πρωθυπουργός έχει αρχικά δείξει την άνοιξη του 2027, πριν το Πάσχα (2 Μαΐου). Ωστότε, αυτό θεωρείται οριακό για την προετοιμασία της Ευρωπαϊκής Προεδρίας.
- Αρχές 2027: Κάποιοι εκτιμούν ότι οι εκλογές θα μπορούσαν να διεξαχθούν στις αρχές του 2027, αποφεύγοντας και την τεταμένη ατμόσφαιρα του Φεβρουαρίου/Μαρτίου λόγω της επετείου των Τεμπών.
- Πριν από τις 25 Μαρτίου 2027: Ένα ακόμα σενάριο τοποθετεί τις πρώτες κάλπες την Κυριακή των Βαΐων (25 Απριλίου 2027), με τις δεύτερες να ακολουθούν τον Μάιο.
- Αιφνιδιασμός την Άνοιξη 2026: Δεν αποκλείεται και το ενδεχόμενο ενός αιφνιδιασμού την ερχόμενη άνοιξη, αφού θα έχουν αρχίσει να φαίνονται τα αποτελέσματα των φορολογικών ελαφρύνσεων. Αυτή η κίνηση θα μπορούσε να αιφνιδιάσει και τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος φέρεται να μην έχει άμεσα σχέδια για νέο κόμμα.
- Μετά τη ΔΕΘ του 2026: Ένα ισχυρό σενάριο είναι οι κάλπες να στηθούν μετά τη ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου 2026, όπου θα ανακοινωθούν νέα μέτρα στήριξης, και οπωσδήποτε πριν τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους.
Οι Σκέψεις για Αλλαγή του Εκλογικού Νόμου
Παράλληλα με τα σενάρια για την ημερομηνία, εντείνονται και οι εισηγήσεις στο Μέγαρο Μαξίμου για αλλαγή του εκλογικού νόμου. Στόχος είναι η διασφάλιση της πολιτικής σταθερότητας και η ενίσχυση της αυτοδυναμίας. Συγκεκριμένα, εξετάζεται η μείωση του ορίου για αυτοδυναμία στο 33%-34%, με το πρώτο κόμμα να πριμοδοτείται με επιπλέον έδρες ανάλογα με τη διαφορά του από το δεύτερο. Αυτή η προοπτική βρίσκει πολλούς υποστηρικτές στους «γαλάζιους» βουλευτές, οι οποίοι ανησυχούν για την επανεκλογή τους.
Η «αριθμητική» της κάλπης είναι αμείλικτη: αν η ΝΔ δεν φτάσει το 25% (που απαιτείται για το κλιμακούμενο bonus των 50 εδρών), θα λάβει λιγότερες από 90 έδρες, καθιστώντας τον σχηματισμό κυβέρνησης εξαιρετικά δύσκολο και πιθανώς απαιτώντας συνεργασία τριών κομμάτων. Η επίτευξη του 40% για το μέγιστο bonus των 50 εδρών φαντάζει, με τα σημερινά δεδομένα, δύσκολη.
Το Διακύβευμα της Πολιτικής Σταθερότητας
Η συνολική εικόνα που διαγράφεται είναι αυτή μιας περιόδου έντονης πολιτικής κινητικότητας και προβληματισμού. Η ανάγκη για πολιτική σταθερότητα αποτελεί το κυρίαρχο διακύβευμα, με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να προειδοποιεί για τους κινδύνους και τα επιτελεία να εξετάζουν όλα τα πιθανά σενάρια, τόσο για τον χρόνο των εκλογών όσο και για το πλαίσιο που θα τις διέπει.
