Βρυξέλλες: Η Φάτνη της Grand-Place που Διχάζει – Έργο Τέχνης ή Προσβολή;
Φέτος, η εμβληματική Grand-Place των Βρυξελλών βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων συζητήσεων, όχι μόνο λόγω της χριστουγεννιάτικης ατμόσφαιράς της, αλλά και εξαιτίας της φετινής της φάτνης. Το έργο, με την ονομασία «Les Étoffes de la Nativité» (Τα Υφάσματα της Γέννησης), αποκαλύφθηκε πρόσφατα, προκαλώντας όμως θύελλα αντιδράσεων από πολιτικούς, θρησκευτικούς φορείς και απλούς πολίτες, οι οποίοι ζητούν την άμεση απομάκρυνσή του. Το εν λόγω δημιούργημα χαρακτηρίζεται από πολλούς ως προσβολή στη χριστιανική κληρονομιά και τα παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα σύμβολα.
Αφηρημένη Σχεδίαση και το Πνεύμα της Συμπερίληψης
Σε αντίθεση με τις κλασικές ιερές απεικονίσεις που έχουμε συνηθίσει, η φετινή φάτνη είναι μια ημιδιαφανής εγκατάσταση, κατασκευασμένη εξ ολοκλήρου από ανακυκλωμένα υφάσματα. Το ιδιαίτερο αυτό έργο φέρει την υπογραφή της interior architect των Βρυξελλών, Victoria-Maria. Η πιο ριζοσπαστική και αμφιλεγόμενη πτυχή του είναι η απεικόνιση των μορφών: όλα τα πρόσωπα – της Παναγίας, του Ιωσήφ, του Θείου Βρέφους και των υπολοίπων χαρακτήρων – είναι εντελώς αφαιρετικά, χωρίς καθόλου χαρακτηριστικά προσώπου.
Αντί για πρόσωπα, οι φιγούρες αποτελούνται από ένα παζλ υφασμάτων σε αποχρώσεις του μπεζ και του καφέ. Σύμφωνα με την ομάδα σχεδιασμού, αυτή η επιλογή έγινε με σκοπό να προσφέρει έναν «συμπεριληπτικό συνδυασμό όλων των τόνων δέρματος». Η φιλοδοξία πίσω από αυτή την προσέγγιση ήταν να επιτραπεί σε κάθε παρατηρητή να αναγνωρίσει τον εαυτό του στις μορφές, ανεξάρτητα από την καταγωγή ή την εμφάνισή του, προάγοντας έτσι ένα μήνυμα καθολικής αποδοχής και ενότητας στο πνεύμα των Χριστουγέννων.
Γιατί Προκλήθηκαν οι Αντιδράσεις;
Οι επικριτές της φάτνης εστιάζουν κυρίως στα εξής σημεία:
- Απομάκρυνση από την Παράδοση: Για πολλούς, η έλλειψη αναγνωρίσιμων προσώπων και η αφαιρετική μορφή απομακρύνουν το έργο από τη βαθιά θρησκευτική και παραδοσιακή του σημασία.
- Έλλειψη Σεβασμού: Ορισμένοι πιστοί θεωρούν ότι η μη απεικόνιση των προσώπων των ιερών μορφών είναι ένδειξη ασέβειας προς τα θρησκευτικά σύμβολα.
- Προκαθορισμένοι Συμβολισμοί: Η Γέννηση του Χριστού φέρει συγκεκριμένους και ιστορικά καταξιωμένους συμβολισμούς, τους οποίους η νέα προσέγγιση φέρεται να αγνοεί ή να αλλοιώνει.
Η συζήτηση που έχει πυροδοτήσει η φάτνη των Βρυξελλών αναδεικνύει την αντιπαράθεση μεταξύ της καλλιτεχνικής ελευθερίας, της σύγχρονης συμπεριληπτικότητας και της διατήρησης της θρησκευτικής και πολιτιστικής παράδοσης. Καθώς οι γιορτές των Χριστουγέννων πλησιάζουν, μένει να φανεί αν το έργο θα παραμείνει στην Grand-Place ή αν οι πιέσεις για την απομάκρυνσή του θα επικρατήσουν.
