Γιατί η πώληση F-35 στην Τουρκία αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια;
Η πιθανή πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία βρίσκεται στο επίκεντρο των διεθνών συζητήσεων, με κυβερνητικές πηγές να υπογραμμίζουν δύο κομβικά νομικά εμπόδια που καθιστούν την εν λόγω συναλλαγή εξαιρετικά δύσκολη, έως και αδύνατη, βάσει της ισχύουσας αμερικανικής νομοθεσίας.
1. Οι Κυρώσεις CAATSA και οι S-400: Ένα “Αγκάθι” στις Σχέσεις
Το πρώτο και πλέον προφανές εμπόδιο αφορά την απόκτηση από την Τουρκία του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400. Η κίνηση αυτή οδήγησε στην επιβολή των λεγόμενων κυρώσεων CAATSA (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act) από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτές οι κυρώσεις, οι οποίες τέθηκαν σε ισχύ με σκοπό να αποτρέψουν χώρες από το να συνάπτουν σημαντικές αμυντικές συμφωνίες με τη Ρωσία, θέτουν ουσιαστικά φραγμό σε οποιαδήποτε νέα πώληση αμερικανικού αμυντικού υλικού, όπως τα προηγμένα F-35, στην Τουρκία.
- Τι είναι οι CAATSA; Πρόκειται για έναν ομοσπονδιακό νόμο των ΗΠΑ που επιβάλλει κυρώσεις σε χώρες που διεξάγουν σημαντικές συναλλαγές με τους αμυντικούς ή πληροφοριακούς τομείς της Ρωσίας, του Ιράν και της Βόρειας Κορέας.
- Ο αντίκτυπος στην Τουρκία: Η αγορά των S-400 όχι μόνο οδήγησε στην απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 αρχικά, αλλά και παγίωσε την αδυναμία της να αποκτήσει τα συγκεκριμένα αεροσκάφη όσο οι κυρώσεις παραμένουν σε ισχύ.
2. Η Απαιτούμενη Τροποποίηση της Αμερικανικής Νομοθεσίας και το Κογκρέσο
Το δεύτερο σημαντικό εμπόδιο είναι καθαρά νομικής και πολιτικής φύσης εντός των ΗΠΑ. Ακόμη και αν υπήρχε η πολιτική βούληση από την εκτελεστική εξουσία των Ηνωμένων Πολιτειών για την πώληση των F-35 στην Άγκυρα, κάτι τέτοιο θα απαιτούσε τροποποίηση της υφιστάμενης αμερικανικής νομοθεσίας. Αυτή η τροποποίηση δεν μπορεί να γίνει μονομερώς από τον Πρόεδρο, αλλά απαιτεί τη σύμπραξη και την έγκριση του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών.
- Ο ρόλος του Κογκρέσου: Το Κογκρέσο έχει τον τελευταίο λόγο σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και πωλήσεων στρατιωτικού εξοπλισμού μεγάλης κλίμακας. Η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρα και απαιτεί σημαντική πολιτική συναίνεση, η οποία επί του παρόντος δεν φαίνεται να υπάρχει, δεδομένων των εντάσεων και των προβληματισμών για την τουρκική εξωτερική πολιτική και τις αγορές ρωσικών συστημάτων.
- Πολιτικές προκλήσεις: Υπάρχουν αρκετοί γερουσιαστές και βουλευτές των ΗΠΑ που έχουν εκφράσει έντονα την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε πώληση προηγμένου στρατιωτικού υλικού στην Τουρκία, ειδικά μετά την υπόθεση των S-400. Η υπέρβαση αυτής της αντίδρασης θα ήταν ένα τιτάνιο έργο.
Συμπέρασμα: Ένα περίπλοκο τοπίο
Εν κατακλείδι, οι δύο αυτοί παράγοντες – οι κυρώσεις CAATSA λόγω των S-400 και η αναγκαιότητα νομοθετικής τροποποίησης από το Κογκρέσο – δημιουργούν ένα περίπλοκο και σχεδόν αδιάβατο νομικό πλαίσιο για οποιαδήποτε σκέψη πώλησης F-35 στην Τουρκία. Οι κυβερνητικές πηγές των ΗΠΑ φαίνεται να επιβεβαιώνουν ότι, επί του παρόντος τουλάχιστον, η Άγκυρα δεν μπορεί να αναμένει την απόκτηση αυτών των προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών.
